Protestantse Kerk

Het Verschuerenorgel

 

Op vrijdag 11 oktober 1963 werd het orgel van De Morgenster in gebruik genomen.
De adviseur, Dirk Jansz. Zwart verzorgde de inspeling van het orgel, dat gebouwd was door (Frans) Verschueren (2e generatie) orgelbouw Heythuysen (sinds 2016 te Ittervoort).
Het orgel had toen 14 stemmen, verdeeld over Hoofdwerk en Pedaal. In het Europees muziekjaar 1985 werd het plan opgepakt tot de afbouw van het instrument.

Op 21 januari 1989 werd het door Leon Verschueren (3e generatie) voltooide orgel, inclusief Rugwerk met 8 registers ingespeeld door Arie de Bruijn.
Een instrument van twee generaties Verschueren orgelbouw, met een interval van ruim 25 jaar.

Het orgel heeft nu in totaal 22 registers. Een kleurrijk instrument met 1336 pijpen, verdeeld over hoofdwerk 780, rugwerk 436 en pedaal 120.
Het orgel heeft een mechanische tractuur (overbrenging toetsen en registers).
De Cornet décomposé op het Rugwerk (Holpijp 8’, Roerfluit 4’, Nasard 2 2/3’, Woudfluit 2’, Terts 1 3/5’) is een ideaal register voor de begeleiding van de samenzang.

 
Dispositie van het Verschueren orgel:
Hoofdwerk (C-g3)Rugwerk (C-g3)Pedaal (C-f1)
Prestant 8’ (1963)Holpijp 8’ (1989)Subbas 16’ (1963)
Roerfluit 8’ (1963)Quintadeen 8’ (1989)Octaafbas 8’ (1963)
Viola 8’ (1963)Prestant 4’ (1989Basson 16’ (1963)
Octaaf 4’ (1963)Roerfluit 4’ (1989)Schalmei 4’ (1963)
Speelfluit 4’ (1963)Nasard 2 2/3’ (1989) 
Quint 2 2/3’ (1989)Woudfluit 2’ (1989) 
Octaaf 2’ (1989)Terts 1 3/5/’ (1989) 
Mixtuur 4-5 sterk (1963)Dulciaan 8’ (1989) 
Sesquialter 2 sterk (1963)  
Trompet 8’ B/D (1963)  

Werktuiglijke registers:
  • Calcant (belletje voor de orgeltrapper) aan/uit knop
  • Tremulant (rugwerk)
  • Koppeltredes: Hoofdwerk + Rugwerk, Pedaal + Rugwerk, Pedaal + Hoofdwerk.

In 1989 zijn de registers Nasard 2 2/3’ en Woud-fluit 2’ verplaatst naar het Rugwerk. De Holpijp 8’ en Quintadeen 8’ zijn in het laagste octaaf gecombineerd.
In het Hoofdwerk werden daarvoor in de plaats een Quint 2 2/3’en een Octaaf 2’ gedisponeerd.
De deling bas-/discant bij de Trompet 8’ bleef gehandhaafd.
De Tremulant werd in 1989 doorverbonden met het Rugwerk.
De registerknoppen met plastic handgrepen werden vervangen door stevige houten trekkers.
En het ontbrekende naambordje van de bouwer Verschueren werd alsnog geplaatst.

Arie de Bruijn, organist (december 2022).

 

Restauratie in 2026

Op 17 oktober  2025 werd loodcorrosie geconstateerd in ons Verschuerenorgel.
Loodcorrosie in orgels is een schadelijk proces waarbij vluchtige zuren uit hout (vooral eikenhout waarvan o.a. de windlade is gemaakt) reageren met het loden pijpmateriaal.
In ons orgel zijn de loden pijpvoeten van de tongwerken aangetast; op het klavier trompet 8’ en in het pedaal Schalmei 4’ en Basson 16’.
Als niet ingegrepen wordt verliezen de pijpen hun stevigheid (verzakking) en verzwakt hun geluid.





Welnu, er zijn op 12 oktober 2026 114 pijpen/pijpvoeten afgevoerd door orgelbouwer Van den Heuvel.
Op de foto ziet u de twee werknemers Martijn (lichtblauw) en Leander (donkerblauw) de pijpen zorgvuldig in kisten leggen voor vervoer.
Dat betekent dat we de komende tijd 3 klankleuren moeten missen, maar daarmee is de kleurdoos natuurlijk niet leeg.

Van de 22 registers blijven er nog 19 over! Dus geen probleem voor de zondagse diensten.
Jaap de Wit, die tot veler genoegen wel eens een dienst in De Morgenster speelt, zal ondanks de ontbrekende registers gewoon een orgelconcert geven in het kader van de zaterdagmiddagconcerten.

Dat gezegd hebbend, de pijpen gaan nu naar een Zuid-Duitse pijpenmakerij, die gespecialiseerd is in tongwerken, zoals b.v.  onze trompet, schalmei en basson. Die zijn dus in goede handen.

Als alles volgens planning verloopt kunnen de gereviseerde pijpen begin december weer teruggeplaatst worden.
Uiteraard zal Van den Heuvel daarna alles goed afregelen, intoneren en stemmen.
Met Kerst klinkt ons orgel dan weer in volle glorie.
Eind goed, al goed.